परिचय — कवि · निबन्धकार · कथाकार · पाँच प्रकाशित कृतिहरू
आफ्नै कलमबाट · In the Author's Own Words
चिटिक्क छ मेरो गाउँ — सुन्तले हो यसको नाउँ
जन्म १९६४ आषाढ १० गते, शुक्रवार
ममतामयी जशोदा शर्मा — मेरी आमा
जीर्ण प्राथमिक पाठशाला सुन्तले — यहाँ चौथो कक्षा पढें
त्यसपश्चात विद्यासागर उच्चतर माध्यमिक विद्यालयबाट सन् १९८० मा माध्यमिक अनि विश्राम
हामी छ भाइ, दुई दिदी-बहिनी — म माइलो छोरो
१९९० मा विवाह बन्धन — शारदा, जीवनसंगिनीको नाउँ
लगत्तै पिताको स्वर्गारोहण
दुई वर्षपछि प्रथम र दोस्रो पुत्र सन्तान — शिशिर र बसन्त
बस, मेरो परिचय यहीं नै अन्त ।
— मुक्तिनाथ शर्मा 'शोषित'
प्रथम कृति "मन र म" को आवरणमा प्रकाशित · Published on the cover of the debut collection
My village is bright and beautiful — Suntale is its name
Born the 10th of Ashadha, 1964, a Friday
Jasodha Sharma, full of tenderness — my mother
The old primary school in Suntale — I studied there till the fourth grade
From Vidyasagar Higher Secondary School, I passed secondary in 1980 — then a pause
Six brothers we are, two sisters — I am the second son
In 1990, the bond of marriage — Sharada, my life companion's name
And soon after, my father's departure
Two years later, a first son and a second — Shishir and Basanta
And with that, my story ends here.
— Muktinath Sharma 'Shoshit'
Published on the cover of the debut collection Man ra Ma
सुन्दर है मेरा गाँव — सुन्तले है उसका नाम
जन्म आषाढ़ की दसवीं, सन् १९६४, शुक्रवार
ममतामयी जशोदा शर्मा — मेरी माँ
जर्जर प्राथमिक पाठशाला सुन्तले — यहाँ चौथी कक्षा तक पढ़ा
तत्पश्चात विद्यासागर उच्चतर माध्यमिक विद्यालय से सन् १९८० में माध्यमिक परीक्षा उत्तीर्ण, फिर विश्राम
छह भाई हैं हम, दो बहनें — मैं दूसरा बेटा
सन् १९९० में विवाह-बंधन — शारदा, जीवनसंगिनी का नाम
उसके तुरंत बाद पिता का देहावसान
दो वर्ष बाद पहले और दूसरे पुत्र — शिशिर और बसन्त
बस, मेरा परिचय यहीं समाप्त।
— मुक्तिनाथ शर्मा 'शोषित'
प्रथम कृति मन र म के आवरण पर प्रकाशित
॥ ॥ ॥
जन्म · Born
१९६४ आषाढ १० गते, सुन्तले गाउँ, बिजनबारी, दार्जीलिङ
मुक्तिनाथ शर्मा 'शोषित' दार्जीलिङका पहाडी जीवनको एक सशक्त आवाज हुन् — सुन्तले, बिजनबारीको रातो माटोमा जरा गाडेका, उनको लेखनमा पहाडको स्थिरता र स्मृतिको कोमलता दुवै छ। 'शोषित' उपनाम आफैँमा एउटा घोषणापत्र हो: दुई दशकभन्दा बढी समयमा पाँच कृतिहरूमार्फत उनले सीमान्तमा बाँचिएका जीवनहरूका अथक साक्षी बनेका छन् — स्लेटमा ककहरा सिकाउने आमा, खाडी मुलुकतिर खाली हुँदै गएको गाउँ, र एउटा चालाक मालीले थुनिराखेको भ्रमर।
उनको कविता अन्तरंग र राजनीतिक बिचमा असाधारण सहजताले यात्रा गर्छ। आमाको स्मृतिदेखि सामाजिक शोषणको आलोचनासम्म, कोमल प्रेमगीतदेखि जातप्रथाको प्रश्नसम्म — उनी एकै सासमा दुवैलाई समेट्न सक्छन्। उनको भाषा सरल र सहज छ — दार्जीलिङका पहाडमा बोलिने नेपाली — तर यस सरलताभित्र एउटा गहिरो भावनात्मक सटीकता छ जुन दशकौँ अवलोकन र जीवनानुभवबाट आउँछ।
प्रकृति उनको नित्य संगी हो — पहाड, ऋतुहरू, बगैँचा, नदी — सबैले उनको रचनामा अर्थ बोक्छन् जो पुस्तकपछि पुस्तकमा थपिँदै गहिरो हुँदै जान्छन्। २०२५ का दुई कृतिहरू — 'शोषितका शब्दहरू' र 'उज्यालो खोज्दै' — उनको परिपक्वतम साहित्यिक अभिव्यक्ति हुन्; मुक्तक विधामा विशेष गरी उनको संक्षिप्तताको उपहार पूर्णरूपमा प्रस्फुटित भएको छ।
Muktinath Sharma 'Shoshit' is a powerful voice of Darjeeling's hill life — rooted in the red earth of Suntale, Bijanbari, his writing holds both the stillness of mountains and the tenderness of memory. The pen name 'Shoshit' (the exploited) is itself a manifesto: across five collections spanning nearly two decades, he has been an unflinching witness to lives lived at the margins — the mother who taught the alphabet on a slate, the village slowly emptied by Gulf migration, the bee trapped by a cunning gardener.
His poetry travels between the intimate and the political with rare grace. From the memory of a mother to a critique of social exploitation, from a tender love lyric to a searching verse on caste — he holds both in the same breath. His language is deliberately accessible — Nepali as spoken in the Darjeeling hills, without affectation — yet within this simplicity lies a deep emotional precision born of decades of observation and lived experience.
Nature is his constant companion: the hills, the seasons, the garden, the river — all carry meaning across his work, deepening from book to book. His two 2025 collections — Shoshitka Shabdaharu and Ujyalo Khojdai — represent his most mature literary expression; in the muktak form especially, his gift for compression finds its fullest flowering: saying in four lines what others need pages to approach.
मुक्तिनाथ शर्मा 'शोषित' दार्जीलिङ की पहाड़ी ज़िंदगी की एक सशक्त आवाज़ हैं — सुन्तले, बिजनबारी की लाल मिट्टी में जड़ें जमाए, उनके लेखन में पहाड़ों की स्थिरता और स्मृतियों की कोमलता दोनों हैं। 'शोषित' उपनाम स्वयं एक घोषणापत्र है: लगभग दो दशकों में पाँच कृतियों के माध्यम से उन्होंने हाशिए पर जीवन जीने वालों के अथक साक्षी की भूमिका निभाई है — स्लेट पर अक्षर सिखाने वाली माँ, खाड़ी देशों की ओर खाली होता गाँव, और एक चालाक माली के जाल में फँसी भौंरी।
उनकी कविता अंतरंग और राजनैतिक के बीच असाधारण सहजता से यात्रा करती है। माँ की स्मृति से सामाजिक शोषण की आलोचना तक, कोमल प्रेम-गीत से जाति-प्रथा के सवाल तक — वे एक ही साँस में दोनों को समेट सकते हैं। उनकी भाषा सरल और सहज है — दार्जीलिङ की पहाड़ियों की नेपाली — लेकिन इस सरलता के भीतर एक गहरी भावनात्मक सटीकता छिपी है जो दशकों के अवलोकन और जीवनानुभव से उपजती है।
प्रकृति उनकी नित्य संगिनी है — पहाड़, ऋतुएँ, बगीचा, नदी — उनकी रचनाओं में सब अर्थ वहन करते हैं जो पुस्तक-दर-पुस्तक गहरा होता जाता है। २०२५ की दो कृतियाँ — शोषितका शब्दहरू और उज्यालो खोज्दै — उनकी सबसे परिपक्व साहित्यिक अभिव्यक्ति हैं; मुक्तक विधा में विशेष रूप से उनकी संक्षिप्तता की प्रतिभा अपने पूर्ण उत्कर्ष पर है।
॥ ॥ ॥
आफ्नै वाणीमा · In His Own Voice
आमाको प्राथमिक स्वरबाट मैले उच्च अनि महाविद्यालय पढें
From my mother's elementary voice / I earned my higher education